36 Ülke Lahey'de Putin'e Karşı Özel Mahkeme Kuruyor

36 ülke, ağırlıklı olarak Avrupa'dan, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'i 'saldırı suçu'ndan yargılamak üzere Lahey merkezli özel bir tribunal kurulmasına imza attı. Girişim, Ukrayna savaşına ilişkin hesap verebilirlik boşluğunu kapatmayı hedefliyor.

Karar, Avrupa Konseyi dışişleri bakanları toplantısında resmiyet kazandı. Yönetim komitesi, yıllık bütçeyi onaylama, içtüzük belirleme ve hâkim ile savcı seçimi gibi görevleri üstlenecek; devletler yargı bağımsızlığına saygı taahhüdünde bulundu.

Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha girişimi 'dönülmez nokta' olarak nitelendirip Nürnberg davalarına atıfta bulundu. Sybiha, mahkemenin Putin'i tarih önünde suçlu olarak kaydedeceğini vurguladı.

Kararı 36 ülke imzaladı ve Avrupa Birliği desteğini verdi; buna karşın Bulgaristan, Macaristan, Malta ve Slovakya imzaya katılmadı. Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Alain Berset, yasal süreçlerin tamamlanması ve gereken fonun sağlanması çağrısında bulundu; AB 10 milyon avro taahhüt etti.

Girişimin gerekçesi, Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin 'saldırı suçu' yetkisinde boşluk olması; Rusya Roma Statüsü'ne taraf değil ve BM Güvenlik Konseyi'nde veto hakkı kullanabiliyor. Saldırı suçu liderlik suçu olarak tanımlanıyor ve troika adı verilen cumhurbaşkanı, başbakan ve dışişleri bakanını kapsıyor.

Troika üyeleri görevde oldukları sürece yokluklarında yargılanamayacak; iddianameler düzenlenebilir ancak süreçler sanık görevden ayrılana dek askıda tutulacak. Diğer üst düzey askeri yetkililer için yoklukta yargılama mümkün olup, mahkûm edilenler kişisel olarak göründüklerinde yeniden yargılanma talep edebilecek.

Mahkeme ağır cezalar verebilecek: ömür boyu hapis, malvarlığına el koyma ve para cezaları; gelirler mağdur tazminatı fonuna aktarılacak. Çoğu dava yoklukta yürütüleceği için bütçe büyük oranda bilişim ve dava yönetimine ayrılacak; zamanlama halen belirsiz ve bazı sanık adayları arasında Belarusu ve Kuzey Koreyi destekleyen üst düzey askerler de yer alıyor.