AB, Kanada’ya SAFE onayı verdi: Savunmada yeni dönem

Avrupa Parlamentosu, Kanada’nın AB’nin Security Action for Europe (SAFE) programına katılımına resmen onay verdi. Böylece AB antlaşma hukukuna göre gereken son kurumsal adım tamamlandı ve AB-Kanada savunma anlaşması iki taraf için de bağlayıcı hale geldi. Oylama, daha önce imza ve üye ülke onaylarıyla ilerleyen sürecin hukuki kapanışını yaptı.

Kanada-AB Güvenlik ve Savunma Ortaklığı Haziran 2025’te Brüksel’de imzalandı; SAFE katılım müzakereleri Aralık 2025’te sonuçlandı. Üye ülkeler anlaşmayı 19 Aralık’ta destekledi, Kanada Savunma Bakanı David McGuinty nihai metni 14 Şubat 2026’da Münih Güvenlik Konferansı’nda imzaladı. İmza sonrası geçici uygulama mümkün olduğu için Kanadalı şirketler Şubat’tan bu yana tedarik döngülerine temas ediyordu; ancak tam hukuki kesinlik parlamento onayını bekliyordu.

İspanyol AP üyesi Nicolás Pascual de la Parte, Kanada’yı SAFE’e katılan ilk Avrupa dışı ülke olarak tanımladı ve savunma bağlarının derinleştiğini vurguladı. Polonyalı AP üyesi Borys Budka ise kararı, transatlantik savunmanın “bir tedarik zincirine” dönüşmesi olarak çerçeveledi. Mesajın, Avrupa’nın yeniden silahlandığı ve Kanada’nın bu hattın parçası olduğu yönünde olduğu belirtildi.

SAFE, AB’nin Readiness 2030 planının ilk ayağı olan 150 milyar avroluk kredi programı. Program, üye devletlere öncelikli askeri kabiliyetlerin ortak tedariki için düşük faizli ve uzun vadeli krediler sağlıyor; ödemeler halihazırda başladı. Mart 2026 itibarıyla Komisyon, Çekya ve Fransa dahil 18 üye ülkenin ulusal savunma yatırım planını onayladı.

SAFE’in standart kuralları, üçüncü ülke tedarikçilerinin bir sistemdeki bileşen değerini yüzde 35 ile sınırlandırıyor. Kanada, özel bir istisna müzakere ederek Kanadalı içeriğin toplam değerin yüzde 80’ine kadar çıkabilmesini sağladı. Bu eşik, Kanadalı firmaların marjinal tedarikçi değil, AB içi şirketlere yakın şartlarda rekabet etmesine kapı açıyor.

Anlaşmada ayrıca, Kanadalı şirketlerin SAFE sözleşmelerinden elde ettiği değerle orantılı biçimde Kanada’nın Ukrayna savunma sanayisine finansal katkı yapmasını öngören bir madde bulunuyor. Bu düzenleme, ticari erişimi kolektif savunma yükümlülükleriyle doğrudan ilişkilendiriyor ve üçüncü ülke katılımlarında alışılmış bir uygulama değil. Kanada’nın giriş maliyeti toplam 10 milyon avro: 2,5 milyon avro idari gider ve 7,5 milyon avro yıllık katılım payı; tutarın sözleşme hacmine göre yeniden değerlendirileceği belirtildi.

Kanadalı sanayi için en net fırsat alanları; uzay gözetimi ve erken uyarı altyapısı, güvenli haberleşme ağları ile çift kullanımlı yapay zekâ ve siber teknolojiler olarak öne çıkıyor. NorthStar Earth and Space, Telesat ve Kepler Communications uydu tabanlı gözetim ve iletişim başlıklarında konumlanmış şirketler arasında sayılıyor. Daha büyük hacimli mühimmat, füze, İHA ve topçu sistemleri gibi donanım kalemlerinde ise Kanada’nın üretim kapasitesinin Carney hükümetinin savunma sanayi hamlesiyle genişlediği aktarılıyor.

McGuinty, fırsatların “muazzam” olduğunu ve anlaşmanın özel yatırımı tetikleyeceğini söyledi. Ancak sektör analistleri, anlaşmanın yürürlüğe girmesi ile anlamlı sözleşme akışı arasında genellikle 1-2 yıllık gecikme olduğuna işaret ediyor. Bu onay, takvimdeki son hukuki belirsizliği kaldırırken, şirketler açısından artık belirleyici olanın konumlanma ve kapasite olduğunu ortaya koyuyor.

Kanada açısından en doğrudan çıktı istihdam: Şubat 2026 Savunma Sanayi Stratejisi, on yıl içinde federal savunma sözleşmelerinin yüzde 70’inin Kanadalı firmalara gitmesini hedefliyor; SAFE bu şirketlere ikinci bir pazar sunuyor. Avrupa tarafında ise daha fazla tedarikçi, birim maliyetlerde baskı ve teslimat hızında artış beklentisi öne çıkıyor. Karar aynı zamanda, ABD’de artan korumacılık ve tedarik belirsizlikleri karşısında Avrupa’nın tedarik çeşitlendirmesi arayışına da yanıt veriyor.