Papa Leo XIV: Vatikan'ın kölelik özrü ve yapay zeka çağrısı

Papa Leo XIV Pazartesi günü yayımlanan ilk encikliki 'Magnifica Humanitas' ile Vatikan'ın, geçmişte papalık makamının köleliği meşrulaştırmadaki rolü için tarihsel bir özür diletti. Özrü, Kilise tarihindeki bu kaydı \"Hristiyan belleğinde bir yara\" olarak nitelendirdi.

Leo XIV, Amerika doğumlu ilk papa olarak ailesinin kayıtlarında hem köle hem de köle sahibi atalar bulunduğunu hatırlattı ve bu kişisel arka planın açıklığın önemini artırdığını belirtti. Özür metni hem tarihsel sorumluluğu kabul ediyor hem de daha geniş bir hesaplaşma çağrısı yapıyor.

Enciklik yalnızca geçmişe ilişkin bir itiraf değil, aynı zamanda yapay zekâya karşı kapsamlı bir düzenleme çağrısı içeriyor. Papa, teknoloji şirketlerini kâr yerine ortak iyilik için çalışmaya davet ederek dijital devrimin yeni kölelik biçimlerini tetikleyebileceği uyarısında bulundu.

Metin, 15. yüzyıla ait Dum Diversas ve Romanus Pontifex gibi fermanların Avrupalı egemenlere gayrimüslimleri ve yerli halkları alt etme yetkisi verdiğini açıkça tanıdı. Bu belgeler Doctrine of Discovery'nin temelini oluşturdu; Vatikan 2023'te doktrini reddetmiş olsa da eski fermaların resmi olarak iptal edilmediği vurgulandı.

Amerikalı Siyah Katolikler, aktivistler ve tarihçiler özrü genel olarak olumlu karşıladı ve bunun onarım sürecinde önemli bir adım olduğunu söyledi. University of Dayton'dan Shannen Dee Williams ve Oxford'tan Anthea Butler gibi isimler, itirafın moral meşruiyeti güçlendirdiğini, ancak daha ayrıntılı açıklamalar ve tazminat tartışmaları gerektiğini belirtti.

Enciklik, Kilise'nin köleliğe karşı açık tutumunun geciktiğini kabul ederek Papa Leo XIII'ün 1888'de köleliği kınamasını ve 1537'deki Sublimis Deus bildirgesini hatırlattı. Metinde, insan onurunun kilisenin doktrininin temeli olduğu, yine de bunun açıkça tanınmasının yüzyıllar aldığı ifade edildi.

Gazeteci Henry Louis Gates Jr.'ın soy araştırmalarına göre Leo'nun ataları arasında kayıtlı Siyah ve melez bireyler ile köle sahipleri bulunuyor; bu detay papal özürün toplumsal ve kişisel boyutunu artırdı. Papa geçen ay Angola'daki Mama Muxima Mabedi'ni ziyaret ederek tarihsel acı ve ıstırabı anmıştı.

Leo enciklikte ayrıca dijital teknoloji kaynaklı insan ticareti ve sömürü biçimlerini kınadı ve gelecekte benzer hatalar için yeniden özür dilememek adına sıkı düzenleme çağrısı yaptı. Kilise, insan onurunu korumak için hem geçmişle yüzleşme hem de yapay zekâya etik sınırlar koyma taahhüdünde bulundu.