ABD-İran Anlaşması: Hürmüz'ün açılması ve gündemi

ABD ile İran arasında Pakistan aracılığıyla varıldığı iddia edilen MOU, taraflarca

görüşmelerin sonuçlandığı ve imzaya yakın olunduğu yönünde açıklamalar yapıldı. ABD Başkanı Trump, planlanan saldırıları iptal ettiğini duyurdu; İran ise metnin hükümlerine ilişkin farklı açıklamalar yayımladı.

Anlaşma Hürmüz Boğazı'nın yeniden işletilmesini ve ABD'nin İran gemi trafiğine yönelik abluka uygulamasının kaldırılmasını öngörüyor. Bu adımların hemen uygulanacağı, deniz geçişlerinin serbestleştirilmesinin öncelikli hedef olduğu belirtildi.

MOU çerçevesinde 60 günlük bir müzakere dönemi öngörülüyor; odak noktası İran'ın zenginleştirilmiş uranyumu ve nükleer materyalin imhası olacak. Yetkililer, tüm materyalin sahada imha edilip ülkeden çıkarılacağını söyledi, ancak mekanizma hâlâ net değil.

Ekonomik normalleşme aşamalı planlandığı için peşin para ya da varlık çözümü öne çıkmıyor. Yaptırımların kademeli olarak kaldırılması ve varlıkların dondurulmasının aşamalı çözülmesi performansa bağlanacak.

MOU, İran'ın bölgesel vekil gruplara finansman sağlamayı bırakmasını şart koşuyor; bu kapsamda Hizbullah gibi yapılar hedef gösterildi. ABD yetkilileri bu taahhütlerin doğrulanmasına dayalı bir 'performans' mekanizması vurguladı.

İran içinde Üst Ulusal Güvenlik Konseyi'de destekleyenler ve karşı çıkanlar olduğu, kolektif bir kararın henüz alınmadığı bildirildi. İranlı yetkililer onaylanması halinde anlaşmanın uzaktan imzalanabileceğini söyledi.

Anlaşma görüşmelerine İsrail dahil edilmedi; metin İsrail-Hizbullah ekseninde çatışmanın sona erdirilmesini de kapsayabileceği yönünde ifadeler içeriyor. Taraflarda temkinli bir iyimserlik var, ancak ayrıntılar ve uygulama mekanizmaları hâlâ belirsizliğini koruyor.