Bangladeş Çin’e yaklaşıyor, Hindistan’la denge arıyor

Bangladeş’te yeni hükümet, yavaşlayan ekonomiyi toparlamak için Çin’den daha fazla yatırım ve ortaklık arayışına girdi. Aynı anda, komşu Hindistan’la ilişkileri yeniden dengelemeye çalışıyor.

Başbakan Tarique Rahman, göreve geldikten sonraki ilk resmi yurt dışı ziyaretini geçen ay Malezya ve Çin’e yaptı. Analistler, bu rota seçiminin Dakka’nın dış politika önceliklerini yeniden ayarlama mesajı verdiğini söylüyor. Ziyaretin en kritik ayağının Pekin olduğu değerlendiriliyor.

Geleneksel olarak Güney Asya’da yeni liderlerin ilk durağı çoğu zaman Hindistan olurken, Rahman’ın Çin’e gidişi Delhi’de dikkatle izlendi. Bazı çevreler, ziyaretin Hindistan’ın devrik lider Şeyh Hasina ile yakın ilişkilerine karşı bir mesaj taşıdığını düşünüyor.

Rahman’ın Pekin temaslarında öne çıkan başlıklardan biri Teesta Nehri’nin yönetimi oldu. Bangladeş, iki ülkenin nehirle ilgili ortak teknik fizibilite çalışması yürütme konusunda anlaştığını açıkladı. Ayrıca Mongla Limanı yakınında özel ekonomik bölge geliştirilmesine dair bir anlaşma da gündeme geldi.

Dakka-Delhi hattı, Ağustos 2024’te Hasina’nın kitle ayaklanmasıyla devrilmesi sonrası soğumuştu. Hasina ülkeyi terk ederek Delhi’ye sığındı. Şubat seçimlerinde BNP’nin ezici zaferiyle Rahman göreve geldikten sonra iki taraf da ilişkileri sıfırlamaya dönük adımlar attı.

Eski Hindistan Dışişleri Sekreteri Shyam Saran, iki ülke arasında “görece bir gevşeme” olduğunu söyledi. 18 aylık aradan sonra bazı yolcu otobüs seferleri kısmen yeniden başladı; Kolkata-Dakka ve Dakka-Agartala hatları çalışıyor. Orta Doğu’daki savaşın yakıt arzını sıkıştırdığı dönemde Hindistan, Sınır Ötesi Dostluk Boru Hattı üzerinden Bangladeş’e acil yakıt sevk etti.

Delhi, Dakka’ya yeni Yüksek Komiser olarak Dinesh Trivedi’yi atadı ve nadir görülen bir kararla kendisine kabine rütbesi verdi. Bu hamle, ilişkileri onarma niyeti olarak okunuyor. Tüm gerilimlere rağmen ikili ticaretin geçen yıl yaklaşık 13 milyar sterlin düzeyinde olduğu, dengenin ağırlıkla Hindistan lehine seyrettiği belirtiliyor.

Buna karşın Bangladeş’te, Hasina’ya destek verdiği algısıyla Hindistan karşıtı kamuoyu güçlü. Bangladeş tarafı, Hindistan Sınır Güvenlik Gücü’nün “yasadışı göçmen” saydıklarını sınırdan itmeye çalıştığı iddiaları nedeniyle de tepki yükseldiğini aktarıyor. Hindistan’ın Batı Bengal seçimleri sırasında bazı Hindu-milliyetçi siyasetçilerin Bangladeş’e dönük ifadeleri de Dakka’da “çelişkili sinyaller” olarak yorumlandı.

Hindistan, Teesta projesine olası Çin dahil olmasını sınır güvenliği açısından risk görüyor. Saran, “Sınırımıza yakın herhangi bir projede Çin’in rolü her zaman endişe konusudur” dedi. Projenin, Hindistan’ı kuzeydoğu eyaletlerine bağlayan stratejik Siliguri Koridoru’na yakınlığı bu kaygıyı büyütüyor.

Bangladeşli yetkililer, önceki hükümetlerin de Hindistan’ı Teesta projesine davet ettiğini ancak kararın geciktiğini savunuyor. Çin’in teknik kapasitesi ve finansman gücüyle projeyi üstlenebileceği görüşü öne çıkıyor. Çin Dışişleri Sözcüsü Guo Jiakun ise iş birliğinin “üçüncü tarafları hedeflemediğini” vurguladı; uzmanlar Rahman’ın yine de Delhi’yi ziyaret edebileceğini, Hindistan’ın ekonomik ve stratejik öneminin göz ardı edilemeyeceğini belirtiyor.