Afganistan’a zorunlu dönüş: Sınırda büyüyen insani kriz

Pakistan’da doğan 35 yaşındaki Nazia, iki çocuğuyla birlikte Afganistan’a dönerken ülkesini ilk kez gördü. Torkham sınırındaki kayıt merkezinde, ailesiyle birlikte belirsiz bir geleceğe adım attı.

Afganistan’dan Pakistan ve İran’a yıllar boyunca sığınan milyonlarca kişi, iki ülkenin belgesiz göçmenlere yönelik operasyonları nedeniyle geri gönderiliyor. Birleşmiş Milletler ve insan hakları kuruluşları, kayıtlı Afganların da baskı ve sınır dışı edilme riskiyle karşı karşıya olduğunu belirtiyor.

UNHCR’ye göre Taliban’ın Ağustos 2021’de yönetimi ele geçirmesinden bu yana yaklaşık 6 milyon Afganistan’a döndü. Kuruluş, bunun yakın tarihte benzeri görülmemiş ölçekte bir geri dönüş hareketi olduğunu vurguluyor.

Sınır bölgelerinde geri dönenler için kurulan çadır kampları, Afganistan’ın karşı karşıya olduğu ağır insani koşulları ortaya koyuyor. Birçok aile barınak, gelir ve temel gıdaya erişim olmadan ülkeye giriş yapıyor.

Pakistan ve İran, Afgan göçmenlerin güvenlik riski oluşturduğunu veya ekonomik yük haline geldiğini savunuyor. Pakistan’daki baskınlar, gece aramaları ve tutuklamalarla ilgili iddialar artarken, İran’da da savaş sonrası dönemde Afganlara yönelik şüphe ve suçlamaların yoğunlaştığı bildiriliyor.

Eski Afgan güvenlik görevlileri ve kamu çalışanları, Taliban’ın af kararına güvenmediklerini söylüyor. Kadınlar ve kız çocukları açısından ise eğitim ve kamusal yaşama yönelik kısıtlamalar, geri dönüşü daha da riskli hale getiriyor.

Pakistan, insani gerekçelerle 16 bin savunmasız Afgan için geçici sınır dışı muafiyeti tanıdı. Ancak kaynaklar, aralarında kadın ve kız çocuklarının da bulunduğu yaklaşık 250 bin kişinin ciddi zarar görme riski taşıdığını belirtiyor.

Birleşmiş Milletler, bu yıl Afganistan’da 21,9 milyon kişinin yardıma ihtiyaç duyduğunu, 1 milyon çocuğun ise yaşamı tehdit eden yetersiz beslenmeyle karşı karşıya olduğunu bildiriyor. Yardım kesintileri, yaptırımlar ve Taliban’ın kadınlara yönelik politikaları krizi derinleştirirken, yönetim Çin, Hindistan ve Orta Asya ülkeleriyle ilişkilerini geliştirmeye çalışıyor.