İran’dan Hürmüz Boğazı için ABD’ye bir haftalık teklif

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Hürmüz Boğazı’nın gerekli koşullar sağlanırsa bir hafta içinde yeniden açılabileceğini söyledi. Arakçi, önerinin haziranda imzalanan mutabakat zaptındaki şartlara dayandığını belirtti.

İranlı bakan, ABD’nin öneriye henüz resmi yanıt vermediğini açıkladı. Wall Street Journal ise ABD Başkanı Donald Trump’ın anlaşmayı reddettiğini ve İran’ın talepleri karşılayacağına kuşkuyla yaklaştığını bildirdi.

ABD ve İsrail, 28 Şubat’ta İran’a hava saldırıları düzenledi; İran da İsrail, ABD üsleri ve Körfez’deki müttefiklere saldırılarla karşılık verdi. Tahran’ın boğazı kapatması, küresel enerji ticaretini doğrudan etkiledi.

Savaş öncesinde dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz akışının yaklaşık yüzde 20’si Hürmüz Boğazı’ndan geçiyordu. Kapanma, enerji fiyatlarında sert dalgalanmalara ve Washington üzerindeki çözüm baskısının artmasına yol açtı.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD’nin öneriyi kabul ettiği gün ateşkes sürecinin başlayacağını söyledi. Pezeşkiyan, nükleer silah geliştirmediklerini savunarak denetimler konusunda müzakere edilebileceğini belirtti.

18 Haziran’da imzalanan 14 maddelik mutabakat; ateşkes, askeri operasyonların sona ermesi, ABD deniz ablukasının kaldırılması ve yaptırımların hafifletilmesini öngörüyordu. Metinde İran’ın ticari gemilerin güvenli geçişi için çaba göstermesi ve Umman’la deniz taşımacılığı görüşmeleri yapması da yer alıyordu.

ABD’li bir yetkili, ülkesinin boğaz üzerinde güçlü bir kontrol sağladığını ve acele etmediğini söyledi. Kpler verilerine göre boğazdan geçen gemilerin 10 günlük ortalaması 18’e gerilerken, bazı günlerde sayı dokuza kadar düştü.

İran’la bağlantılı Husilerin Kızıldeniz’de Suudi petrol ihracatını hedef alan saldırıları da bölgedeki taşımacılık riskini artırdı. Trump, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmada İran’la anlaşmanın kasım seçimlerinden sonra mümkün olabileceğini söylerken, askeri seçenekleri de gündemde tuttu.